Margrethe Venema, schrijver, dichter, denker, natuurmens


Iets uit het niets (2012)


Hoe constructief destructie is.
Hoe chaotisch structuren zijn.
Hoe structureel chaos is.


Uit... Hoe? www.janverschueren.com


Als ik me een voorstelling maak over het ontstaan van de schrootbeelden van Jan Verschueren, dan zie ik een werkplaats vol afgedankte voorwerpen voor me. De kunstenaar Jan Verschueren grijpt de mogelijkheid aan om uit overgebleven materiaal een nieuwe wereld te scheppen.
De wereld, die uit schroot ontspringt, is onderdeel van het voortdurende proces van opbouwen en afbreken, van geboorte, aftakeling en sterven, waarin de tijdelijkheid van de dingen een verbond met de eeuwigheid lijkt aan te gaan. Daar waar werelden verweren en vervagen, vindt ook doorgang plaats. Dit zie ik zowel in de manier van werken, als in het werk zelf terug.

Daar waar het herschikken van oud materiaal tot voortdurende vernieuwing leidt, zijn de schrootwezentjes voortdurend bezig hun wereld te onderzoeken en vorm te geven. De veelheid van mensjes laat zien dat daar verschillende manieren voor zijn. Elk mensje op zich voelt zich op zijn eigen manier uitgedaagd en is bezig met zijn eigen zoektocht, thema, spel of droom. Zwaar voelt het niet. Het lijkt eerder op onschuldig kinderspel.
Kijk ik echter naar de gezichtjes, dan valt het me op dat de ogen vaak recht voor zich uitkijken, alsof ze helemaal in hun eigen experiment opgaan. Hun grappige grote oren staan wagenwijd open, alsof ze scherp oplettend zijn. Zelfs hun neusgaten zijn zeer aanwezig.
Misschien heb ik me vergist en zijn zij met iets heel gewichtigs bezig, met iets dat uiterste concentratie vereist. Het lijkt erop dat de schrootmensjes vanuit een sterke innerlijke drive hun eigen plan volgen. Onverstoorbaar, onvermurwbaar, alsof er een absolute noodzaak achter zit. Zonder hun bezigheden zou het leven zijn structuur hoogstwaarschijnlijk verliezen, en daarmee het broodnodige houvast. Zij hebben dus reden genoeg zich aan hun experimenten over te geven.


(Niet) zomaar iets uit het niets

Hoewel de mensbeeldjes zich tegen de horizon van de vergankelijkheid klein en nietig aftekenen, grijpen zij de mogelijkheid van leven aan. Nieuwsgierigheid, het verlangen het raadsel van leven op te lossen, de drang om grenzen te verleggen, zelfs om te ontsnappen, drijven hen voort. Zo zoeken zij onverzettelijk naar goud, balanceren zij moedig op wiebelige koorden of proberen bepakt en bezakt de top te bereiken. Nog even dan zal de cirkel rond zijn, dan zal hij de hemel ontdekken... In het Haarlems Dagblad van 8 februari 2012 spreekt Jan Verschueren in verband met zijn werk over de mythologische figuur Sisyphus, 'die almaar bezig is een rotsblok omhoog te duwen, maar die tot eeuwig falen veroordeeld is.'
Vanuit dit perspectief lijken de bezigheden van de mensbeeldjes opeens weer nietig, hopeloos en grappig als zijzelf. Geluk blijkt een kwetsbaar goed te zijn, waar voortdurend naar gejaagd dient te worden. Hoewel het vurige verlangen naar zingeving en harmonie de mensheid waarschijnlijk op de been houdt, lijkt het realistischer om al onze hooggespannen verwachtingen en gewichtige bezigheden met een knipoog te bezien.


 
 Jan Verschueren, Is this about life or something?

Is this about life or something?
Naast de drukke bezigheden, waardoor de schrootfiguurtjes in beslag worden genomen, zijn er ook figuurtjes die stilstaan en hun gedachten de vrije loop laten. Zij staan op de uitkijk, vragen zich misschien af waar de reis zal eindigen of beraden zich over de toekomst. In het beeld Is this about life or something? tuurt een mannetje peinzend voor zich uit. Op zijn plek onder het plafond van een slinger, met verderop een bol als een symbool van eenheid en harmonie, mijmert hij over het altijd boeiende vraagstuk van zijn leven. Leidt zijn weg naar een zinnig eindpunt of zijn zijn bezigheden als die van Sisyphus de rotsblokduwer? In hoeverre is zijn hoop realistisch, of kan hij daar maar beter niet te diep over nadenken en de draad van zijn eigen leven weer oppakken?


Voor meer informatie over het werk van Jan Verschueren, zie www.janverschueren.com



Jan Verschueren, Vers l'avenir
Dit kleine mannetje is er helemaal klaar voor om de toekomst tegemoet te treden. In geval van nood zal hij zich kunnen bedienen van zijn boor. Vanuit zijn hoge zitplaats overziet hij het pad dat voor hem ligt. Hoe ver zal zijn voertuig hem brengen?




Jan Verschueren, Levensloop
De cirkel rondmaken, of eindeloos terug-
vallen? Ik vraag mij af welk effect de aanloop heeft?